همه مادران و پدران بعد از تولد فرزندشان، نگران بیماری‌ هایی که کودک به آن گرفتار می‌ شود، هستند. یکی از این بیماری‌ ها که گاها برای کودک بسیار خطرناک بوده، تب است. کنترل تب در کودکان به مراتب دشوارتر از کنترل این بیماری در بزرگسالان است. ضعیف بودن بدن کودکان در برابر بیماری و یا مقاومت کمتر بدن آن‌ها در زمان استفاده از داروهای قوی از عواملی هستند که به نگرانی والدین و حساسیت این بیماری اضافه می‌ کند. در این مقاله از شیرلند قصد داریم تا به روش‌ های کنترل تب در کودکان بپردازیم و نکاتی را در مورد آن بدانیم.

تب در کودکان

زمانی که درجه حرارت دمای بدن کودکی بالاتر از حد نرمال برود، والدین آن کودک به شدت نگران شده و خونسردی خود را از دست می‌ دهند. در این زمان باید به یاد داشت که تب می‌ تواند نشانه خوبی در مورد سلامتی کودکان باشد. زمانی که فردی تب می‌ کند به این معنا است که سیستم ایمنی بدن وی به خوبی کار کرده و با فرمان مغز دمای بدن بالا رفته تا گلبول‌ های سفید اقدام به از بین بردن عفونت‌ ها و بیماری‌ ها کنند. همواره باید به این نکته دقت کرد که کودکان سالم قادر به تحمل تب تا دمای 41 درجه نیز هستند اما این بیماری را نیز نباید دست کم گرفت. به خصوص در سنین زیر 3 سال، تب بالا ممکن است عوارضی در نوزاد به جای بگذارد. پس در هنگام بروز تب در کودک، باید با آرامش برای برطرف کردن آن اقدام کنید.

دلایل تب کودکان

به طور کلی تب نشانه‌ای از عملکرد اشتباه بخشی از سیستم بدن است. بروز تب به همراه علائم ممکن است نشانه‌ای از بیماری خاصی در کودکان باشد. به طور مثال تب به همراه آبریزش بینی علائمی از سرماخوردگی است و در این زمان معمولا تب کودک زیر 38 درجه سانتی‌گراد است. اگر علائمی همچون اسهال و استفراغ در کنار تب همراه شد، معده کودک ویروسی شده و باید درمان شود. در همه این موارد علائم مرحه به مرحله ظاهر می‌شوند و به همین شیوه نیز از بین می‌روند. در مقابل در مواجهه با آنفلوانزای فصلی، علائم این بیماری با هم ظاهر می‌شوند. مثل ‌مواقعی که کودک دچار هیچ علائم مریضی‌ای نیست، اما ناگهان به علت ضعف بسیار توانایی حرکت ندارد.
اگر کودکی در سنین قبل از 5 سالگی است و با بیماری‌ هایی همچون آسم و دیابت دست و پنجه نرم می‌ کند، در صورت مشاهده هرگونه تب توسط والدین، وی باید نزد پزشک برده شود تا علت بیماری مشخص شود. در کودکان سالم اما با استفاده از تب‌ برها می‌ توان بر تب آنها غلبه کرد.

اقدامات لازم در هنگام مواجه با تب

عکس العمل در برابر بیماری تب در سنین مختلف متفاوت است، همانطور که درجه حرارت‌ های تب در این سنین مختلف است. به طور مثال برای نوزادان زیر سه ماه درجه حرارت 37.5 درجه سانتیگراد و بیشتر، خطرناک بوده و اولین اقدام مراجعه به پزشک است. در این سن تکامل سیستم ایمنی نوزاد انجام نشده است و به همین دلیل است که بدن وی در برابر انواع بیماری‌ ها و عفونت‌ ها بسیار حساس است. بیماری‌ های خطرناکی همچون ذات الریه از دسته بیماری‌ هایی هستند که دارای علامت تب هستند و می‌ توانند برای زندگی نوزاد بسیار خطرناک باشند.
هر چه سن کودکان بالاتر می‌ رود، مقاومت شان در برابر بیماری‌ ها و همچنین تب بیشتر شده و درجه تب بالاتری برای آن‌ها خطرناک محسوب می‌ شود. برای نمونه در سنین 3 تا 6 ماهگی با مشاهده دمای 38 درجه سانتی‌گراد، والدین باید به سرعت به پزشک مراجعه کنند و در بعد از 6 ماهگی این عدد به 39 افزایش می‌ یابد. در کنار تب ممکن است نوزاد علائم دیگری داشته باشد که باعث شود به حساسیت بیماری اضافه شده و در صورت مشاهده تب با دمای کمتر نیز به دکتر مراجعه شود. این علائم شامل سرفه، کیپ شدن بینی، آبریزش بینی، بدن درد، سردرد، گلو درد و یا لرز می‌ باشد.

روش‌های کاهش تب

همانطور که بالاتر به آن اشاره کردیم، بهتر است تا اگر تب کودک افزایش یافت، به دکتر مراجعه کرده و دستورات دکتر پیروی شود. در کنار دستورات پزشک، روش‌های مرسومی برای کاهش تب کودکان وجود دارد که استفاده از داروهای تب‌بر، پاشویه با آب ولرم، استفاده از پارچه نم‌دار و قرار دادن آن بر روی پیشانی و استفاده از دارو ORS بخشی از این روش‌ ها می‌ باشند. در هنگام استفاده از دارو برای کاهش تب کودک باید دقت داشت که با این روش تنها تب کودک قطع می‌ شود و علت آن برطرف نمی‌ شود. حتی ممکن است بعد از تمام شدن اثر این داروها، تب وی دوباره به حالت اول برگردد. پس بهترین کار مراجعه به پزشک و درمان بیماری از ریشه است.
با استفاده از داروهای مختلف به تنهایی نمی‌ توان تب را از بین برد و دوره درمان طولانی‌‌تر از وقتی می‌ شود که از روش‌ هایی همچون حمام با آب ولرم، پاشویه و کشیدن دستمال نم‌دار استفاده شود. در استفاده از این روش‌ ها باید توجه کرد که استفاده از آب سرد به هیچ عنوان گزینه مناسبی نیست زیرا بدن در مواجه با آب سرد ممکن است دچار لرز شده و درجه تب افزایش یابد. یکی دیگر از روش‌ های موثر، پوشاندن لباس‌ های مناسب و آزاد در عین حال نرم به کودک است و همچنین باید دقت داشت که نوع تب وی به چه صورت است که با توجه به آن نیاز است تا چند لایه لباس تن کودک شود یا یک لایه بس است.

اندازه‌ گیری تب کودک

روش‌ های مختلفی برای اندازه‌ گیری تب کودکان وجود دارد که هر کدام از آن‌ها در شرایط خاصی پاسخگو می‌ باشند زیرا این اندازه‌گیری کار راحتی نیست و نیاز به دقت زیادی دارد. روش‌ های اندازه‌گیری تب شامل اندازه‌ گیری از طریق پیشانی، گوش، زیر بغل، دهان و مقعد می‌باشد که در ادامه به بررسی آن‌ها می‌ پردازیم.
برای اندازه‌ گیری دمای بدن کودک از طریق پیشانی، نیاز به دماسنج نسبتا گران قیمتی است که توانایی خرید آن برای هر کسی ممکن نیست. در استفاده از این نوع دماسنج، لازم است تا آن را میان پیشانی نوزاد قرار داد و عدد دقیق را مشاهده کرد. استفاده از این روش بسیار راحت بوده و بدون هیچگونه دردسری تب کودک نشان داده می‌ شود. دماسنج محاسبه‌ گر تب از طریق گوش گزینه مناسبی برای کودکان زیر یک سال نبوده، اما به طور کلی روش راحتی برای اندازه‌گیری تب است. در استفاده از دماسنجی که باید زیر بغل قرار داده شود، دقت کنید که دمای محیطی که کودک در آن قرار دارد پایین نباشد زیرا در این حالت عدد دقیقی را نمی‌ توان مشاهده کرد. همچنین پزشکان توصیه می‌ کنند که عدد نشان داده شده توسط این دماسنج را حدود نیم درجه افزایش دهند تا به عدد واقعی تب نزدیک‌ تر باشد.
دو روش اندازه‌ گیری از طریق دهان و مقعد هر کدام برای سنین خاصی مناسب است. برای نوزادان زیر 3 سال روش اندازه‌ گیری تب از طریق مقعد بهترین روش بوده زیرا برای کودکان بزرگتر روش مناسبی نیست. در عین حال دقت آن از سایر روش‌ ها بالاتر است. برای کودکان بالاتر از 3 سال نیز روش اندازه‌گیری تب از طریق دهان توصیه شده است. علت آنکه این روش برای سنین پایین‌ تر مناسب نیست، عدم توانایی نوزادان در نگه داشتن درست دماسنج درون دهانشان است. دقت این شیوه نیز بالا است اما کودک قبل از استفاده از این شیوه نباید چیز خیلی داغ یا خیلی سردی خورده باشد.
در نهایت، هنگام مواجه با تب کودکان باید در نظر داشت که استفاده از داروهای تب‌بر و مسکن‌ ها بهتر است که با تجویز پزشک به کودک انجام شود، زیرا ممکن است علت تب مورد دیگری باشد و در صورت قطع شدن تب علت اصلی بیماری پنهان بماند. همچنین باید به تب‌ بالاتر از 37.5 درجه سانتیگراد اهمیت داده شود سریعا کودک را برای معاینه نزد پزشک برد.